Sun'iy intellekt rasm va videoni qanday yaratadi?

Qisqa javob: Sun'iy intellekt rasmni cho'tka bilan chizmaydi va internetdan tayyor rasm ham qidirmaydi. U milliardlab rasm va ularning tavsifini o'rganib, "mushuk qanday ko'rinadi", "quyosh botishi qanday rangda bo'ladi" kabi qonuniyatlarni o'zlashtiradi. Keyin tasodifiy "shovqin"dan — eski televizordagi qor-qorga o'xshash nuqtalardan boshlab, ularni bosqichma-bosqich tozalab, siz yozgan tavsifga mos rasm hosil qiladi. Bu usul diffuziya deb ataladi. Video ham shunday yaratiladi, faqat AI har bir kadrni emas, butun harakatni birdaniga "tozalaydi".

Matn yozasiz — rasm paydo bo'ladi

Telefoningizda yozasiz: "Samarqanddagi Registon maydoni, kechqurun, qor yog'yapti, kino uslubida". Bir necha soniyadan keyin ekranda hech qachon olinmagan, lekin xuddi haqiqiy fotosuratdek rasm paydo bo'ladi. Yana bir necha daqiqadan keyin esa shu sahnaning ovozli videosi tayyor.

Bu sehr emas. Ortida aniq va tushunarli texnologiya bor. 2025-yil martida ChatGPT'da yangi rasm yaratish funksiyasi ishga tushganida, birinchi haftaning o'zida 130 mln dan ortiq odam undan foydalanib, 700 mln dan ortiq rasm yaratgan (The Decoder). Bugun bu vositalardan dizaynerlar, marketologlar, o'qituvchilar va oddiy foydalanuvchilar har kuni foydalanadi.

Ushbu maqolada AI rasm va videoni qanday yaratishini dasturlashni bilmagan odam ham tushunadigan qilib, bosqichma-bosqich tushuntiramiz. Oxirida esa yaxshi natija olish uchun so'rovni (prompt) qanday yozishni ham ko'rsatamiz.

AI rasmni chizmaydi: u avval o'rganadi

Bolaga "mushuk" so'zini qanday o'rgatamiz? Unga yuzlab mushuk ko'rsatamiz: oq, qora, katta, kichik, uxlayotgan, yugurayotgan. Bir kuni bola hech qachon ko'rmagan mushukni ham taniydi, hatto uni o'zi chiza oladi. Chunki u alohida rasmlarni emas, "mushuklik" qonuniyatini eslab qolgan: qulog'i uchli, mo'ylovi bor, ko'zi shunday.

Sun'iy intellekt ham xuddi shunday o'rganadi, faqat millionlab marta ko'proq misolda.

1-qadam: juda katta "darslik". AI'ga rasm va uning tavsifi juft qilib beriladi: rasmda — sohilda o'ynayotgan it, yonida — "sohilda o'ynayotgan oltin rangli it" degan yozuv. Masalan, ochiq LAION-5B to'plamida 5,85 mlrd ana shunday rasm-matn jufti bor, ulardan 2,32 mlrd tasi ingliz tilida. Shu to'plam asosida Stable Diffusion kabi modellar sinovdan o'tkazilgan (LAION-5B, arXiv).

2-qadam: qonuniyatlarni topish. AI rasmlarni albom kabi saqlab qo'ymaydi. U ular orasidagi bog'liqliklarni o'rganadi: "quyosh botishi" so'zi ko'pincha to'q sariq va qizil ranglar bilan keladi, "kino uslubi" — keng kadr va qorong'iroq soyalar bilan, "akvarel" — yumshoq, oqib turgan bo'yoqlar bilan.

3-qadam: yangi narsa yaratish. O'rgangan qonuniyatlarini birlashtirib, AI hech qachon mavjud bo'lmagan rasmni yarata oladi. Masalan, "kosmonavt kiyimidagi mushuk Registonda". Bunday surat dunyoda yo'q, lekin AI "mushuk", "kosmonavt kiyimi" va "Registon" qanday ko'rinishini alohida-alohida biladi.

Sun'iy intellekt umuman qanday paydo bo'lgani va qaysi modellar borligi haqida Sun'iy intellekt: to'liq qo'llanma maqolamizda batafsil yozganmiz.

Diffuziya: shovqindan rasmgacha

Bugungi rasm yaratuvchi AI'larning ko'pchiligi diffuziya deb ataladigan usulda ishlaydi. Uni tushunish uchun bitta oddiy misol yetarli.

Haykaltarosh misoli. Haykaltarosh bir parcha marmar oladi va undan keraksiz qismlarni asta-sekin olib tashlaydi. Oxirida tosh ichidan ot yoki inson qiyofasi "chiqadi". Diffuziya ham xuddi shunday ishlaydi, faqat marmar o'rniga shovqin — eski televizordagi "qor"ga o'xshash tasodifiy rangli nuqtalar bo'ladi. AI bu nuqtalardan keraksizini qadamma-qadam olib tashlaydi va oxirida rasm qoladi.

AI buni qanday o'rganadi? Mashg'ulot paytida unga "teskari" vazifa beriladi: tayyor rasmga asta-sekin shovqin qo'shiladi, toki rasm butunlay tanib bo'lmaydigan bo'lib qolguncha. AI esa har bosqichda "qaysi qismi shovqin?" degan savolga javob berishni o'rganadi. Millionlab rasmda shu mashqni bajargach, u teskarisini ham qila oladi: sof shovqindan boshlab, uni tozalab, yangi rasm hosil qiladi (KDnuggets).

Butun jarayon quyidagicha ko'rinadi:

Sun'iy intellekt rasmni qanday yaratadi: so'rov, matn kodlovchisi, diffuziya, dekoder va tayyor rasm; shovqindan rasmgacha 5 bosqich Matndan rasmgacha · 5 bosqich, soddalashtirilgan sxema

Bir necha muhim tafsilot:

• Qadamlar soni. Odatda rasm 50–64 qadamda tozalanadi. Har qadamda AI shovqinning bir qismini olib tashlaydi.
• Siqilgan makon. Zamonaviy modellar katta rasm ustida emas, uning siqilgan "eskizi" ustida ishlaydi va oxirida uni to'liq rasmga aylantiradi. Bu jarayonni kamida 2,7 barobar tezlashtiradi (KDnuggets).
• Har safar boshqacha natija. Boshlang'ich shovqin har safar tasodifiy bo'lgani uchun bir xil so'rovga ham har safar boshqacha rasm chiqadi. Shuning uchun AI bir so'rovga odatda bir nechta variant beradi.

AI so'zlaringizni qanday tushunadi?

Kompyuter so'zni ham, rasmni ham bevosita tushunmaydi — u faqat raqamlar bilan ishlaydi. Shuning uchun rasm yaratuvchi tizim ichida maxsus "tarjimon" bor. Mutaxassislar uni matn kodlovchisi (text encoder) deb ataydi. Mashhur misollardan biri — CLIP modeli.

U nima qiladi? Tasavvur qiling, katta xarita bor. Unda har bir so'z va har bir rasm o'z "manziliga" ega. Ma'nosi yaqin narsalar xaritada bir-biriga yaqin turadi: "it" so'zi itning rasmiga yaqin, "mushuk"ka ham nisbatan yaqin, lekin "mashina"dan uzoq. Matn kodlovchisi so'rovingizni shu xaritadagi nuqtaga — raqamlar qatoriga aylantiradi.

Keyin nima bo'ladi? Rasm yaratish jarayonida bu raqamlar "kompas" vazifasini bajaradi. AI har qadamda rasmni so'rovingiz ko'rsatgan yo'nalishga qarab sozlab boradi (KDnuggets):

• so'rovga qanchalik qat'iy amal qilish sozlanadi: qat'iyroq bo'lsa, rasm tavsifga aniqroq mos keladi, yumshoqroq bo'lsa, AI ko'proq "erkinlik" oladi;
• salbiy so'rov (negative prompt) ham berish mumkin: "xira emas", "matnsiz", "ortiqcha barmoqlarsiz" — AI bu narsalardan qochadi.

Nega ba'zan AI sizni noto'g'ri tushunadi? Chunki u so'zlarni o'rgangan rasmlaridagi ma'no bilan bog'laydi. Masalan, o'zbekcha "choyxona" so'zi o'quv to'plamlarida inglizcha so'zlardan ancha kam uchraydi. Shuning uchun tor milliy mavzularda AI ba'zan umumiyroq yoki boshqa mamlakatga xos rasm chizadi. Buning yechimi — so'rovni batafsil yozish, kerak bo'lsa ingliz tilida ham qo'shimcha tavsif berish. Bu haqda pastdagi "Yaxshi prompt yozish" bo'limida gaplashamiz.

Video qanday yaratiladi va nega u ancha qiyin?

Video — bu tez almashinadigan rasmlar ketma-ketligi: odatda soniyasiga 24–30 ta kadr. 10 soniyalik video degani taxminan 300 ta rasm. Agar AI har bir kadrni alohida chizsa, nima bo'ladi? Har bir rasm o'zicha chiroyli chiqadi, lekin birga qo'yilganda odamning yuzi har kadrda ozgina o'zgaradi, kiyimining rangi "miltillaydi", narsalar sakrab yuradi. Video ko'rib bo'lmaydigan darajada titraydi.

Yechim: butun harakatni birga yaratish. Zamonaviy video modellar videoni kichik "makon-vaqt bo'laklari"ga ajratadi. Har bir bo'lak kadrning kichik bir qismini bir necha kadr davomida qamrab oladi. OpenAI bu g'oyani shunday tushuntirgan: "Til modellarida matn bo'laklari bo'lsa, videoda vizual bo'laklar bor" (OpenAI). Keyin diffuziya bu bo'laklarning hammasini bir vaqtda tozalaydi. Shuning uchun to'p bir kadrdan ikkinchisiga sakramay, silliq dumalaydi.

AI video qanday yaratiladi: kadrlar, makon-vaqt bo'laklari, birga tozalash va tayyor video Video diffuziyasi · 4 bosqich, OpenAI tavsifi asosida soddalashtirilgan

Video uchun AI yana nimani o'rganishi kerak?

Ovoz ham qo'shildi. 2025–2026-yillarda video modellar yangi bosqichga chiqdi: endi ular tasvir bilan birga ovozni ham yaratadi. Google'ning Veo 3.1, Kuaishou'ning Kling 3.0 kabi modellari dialog, tovush effektlari va fon shovqinini videoga mos holda chiqaradi. Kling 3.0 hatto ikki qahramonning lab harakatini alohida sinxronlay oladi (Tech Insider).

Nega video qisqa? Hozirgi eng yaxshi modellar ham odatda 8–15 soniyalik klip yaratadi. Har bir qo'shimcha soniya hisoblash xarajatini oshiradi va sahna "buzilish" ehtimolini ko'paytiradi. Uzunroq videolar esa bir nechta klipni ketma-ket ulash orqali tayyorlanadi.

2026-yilda qaysi vositalar bor?

Bozor juda tez o'zgaradi: bir necha oyda yangi versiyalar chiqadi, ba'zi xizmatlar esa yopiladi. Quyidagi jadvallar 2026-yil kuzi holatiga ko'ra tuzilgan (Tech Insider — rasm, Tech Insider — video).

Rasm yaratuvchi vositalar

Video yaratuvchi vositalar

Qiziq fakt: 2024-yilda butun dunyoni hayratga solgan OpenAI'ning Sora video ilovasi 2026-yil 26-aprelda yopildi, API'si esa 24-sentabrda to'xtatildi. OpenAI resurslarini dasturlash vositalari va biznes mijozlarga yo'naltirishini aytgan (The Decoder). Bu sohaning qanchalik tez o'zgarayotganini yaxshi ko'rsatadi.

Qaysi birini tanlash kerak? Boshlovchi uchun eng oson yo'l — allaqachon telefoningizda bor ilova: ChatGPT yoki Gemini. Badiiy rasm kerak bo'lsa — Midjourney. Qisqa video uchun — bepul tarifi bor Kling yoki Hailuo. Narxlar va bepul limitlar tez o'zgaradi, shuning uchun foydalanishdan oldin rasmiy saytni tekshiring.

Raqamlarda: AI rasm va video qanchalik keng tarqalgan?

Bir nechta raqam bu texnologiyaning ko'lamini yaxshi ko'rsatadi:

• 5,85 mlrd — ochiq LAION-5B to'plamidagi rasm-matn juftlari soni. AI'lar shunday ulkan "darslik"lardan o'rganadi (arXiv).
• 700 mln dan ortiq — ChatGPT'ning yangi rasm funksiyasi bilan birinchi haftada yaratilgan rasmlar (The Decoder).
• 180 mlrd dan ortiq — Google 2023-yildan beri o'z AI'si yaratgan rasm va videolarga qo'ygan ko'rinmas SynthID muhrlari soni. Bunga qo'shimcha ravishda 240 ming yillik audio ham muhrlangan (Let's Data Science).
• 50–64 qadam — bitta rasm yaratishda AI shovqinni odatda shuncha bosqichda tozalaydi (KDnuggets).

Video yaratish esa hali ham qimmat: u rasmga qaraganda ko'p marta ko'proq hisoblash quvvatini talab qiladi. Dasturchilar kompaniyalar xizmatiga API orqali ulanganda, bir daqiqa video narxi modelga qarab keskin farq qiladi:

2026-yilda 1 daqiqa AI video narxi: Veo 3.1 — 24 dollar, H3 Max — 2,4 dollar Manba: Tech Insider, "Best AI Video Generator 2026" (yangilangan 11.10.2026) · API narxlari, obuna narxi emas

Oddiy foydalanuvchi uchun bu narxlar to'g'ridan-to'g'ri ahamiyatga ega emas: ilovalarda obuna yoki bepul limit bilan ishlaysiz. Lekin raqamlar bitta muhim narsani ko'rsatadi: video — AI uchun eng "og'ir" vazifalardan biri. OpenAI ham Sora'ni yopib, hisoblash quvvatini boshqa yo'nalishlarga burishini aytgan edi.

AI hali nimani yaxshi qila olmaydi?

AI yaratgan rasm va videolar hayratlanarli, lekin mukammal emas. Uning zaif joylarini bilish ikki sababga ko'ra foydali: birinchidan, yaxshiroq natija olasiz, ikkinchidan, soxta videoni tezroq tanysiz.

Yaxshi xabar shundaki, bu kamchiliklar har yili kamaymoqda. Bir necha yil oldin AI chizgan qo'llarda ko'pincha ortiqcha barmoqlar bo'lardi, bugungi modellarda bu ancha kam uchraydi. Aynan shuning uchun soxtani faqat ko'z bilan aniqlash tobora qiyinlashmoqda.

Yaxshi prompt yozish: oddiy formula

Prompt — AI'ga beradigan topshirig'ingiz. AI sizning fikringizni o'qiy olmaydi, u faqat yozganingizni ko'radi. Qisqa va umumiy so'rov berilsa, AI bo'sh joylarni o'zi "to'ldiradi" va natija ko'pincha kutganingizdek chiqmaydi.

Formula: Kim yoki nima → qayerda → nima qilyapti → uslub → yorug'lik va kamera → format.

Natijani solishtiring:

• Zaif prompt: "kulol" — AI qaysi mamlakat, qaysi uslub, qanday kadr kerakligini bilmaydi.
• Kuchli prompt: "Rishtondagi ustaxonada ko'k-firuza rangli lagan bo'yayotgan keksa kulol usta, hujjatli fotosurat uslubida, derazadan tushgan iliq tong nuri, yaqin kadr, vertikal 9:16" — AI'da taxmin qilish uchun deyarli joy qolmaydi.

Video uchun yana uchta narsa qo'shing:

1. Kamera harakati: "kamera sekin yaqinlashadi", "dron yuqoridan aylanib uchadi".
2. Harakat ketma-ketligi: avval nima, keyin nima bo'lishi.
3. Ovoz: "fonda qushlar sayrashi", "usta o'zbek tilida gapiradi". Ovoz yaratadigan modellarda (Veo 3.1, Kling 3.0 va boshqalar) bu ishlaydi.

Foydali maslahatlar:

• Birinchi natija ko'pincha eng yaxshisi bo'lmaydi: so'rovni ozgina o'zgartirib, 3–4 marta urinib ko'ring.
• Nima kerak emasligini ham yozing: "matnsiz", "odamlarsiz fon".
• Milliy mavzularda tafsilotni ko'proq bering. "Do'ppi" o'rniga "oq-qora naqshli chust do'ppi" deb yozing.
• Kerak bo'lsa, so'rovni ingliz tilida ham sinab ko'ring: ko'p modellar ingliz tilida ko'proq misollar ko'rgan.

AI bilan kod yozmasdan ilova va sayt yaratish ham mumkin. Bu haqda Vibe Coding nima? maqolamizni o'qing.

Mualliflik huquqi, muhrlar va xavfsizlik

AI rasm yaratish oson, lekin undan foydalanishda bir nechta muhim qoidani bilish kerak.

1. Ko'rinmas muhrlar. Insofli kompaniyalar o'z AI'si yaratgan faylga ko'zga ko'rinmaydigan belgi qo'yadi. Google bunday SynthID muhrini 180 mlrd dan ortiq rasm va videoga qo'ygan. 2026-yil oktabridan esa istalgan odam faylni maxsus SynthID Detector vositasida tekshira oladi (Let's Data Science). Bundan tashqari, Content Credentials (C2PA) degan "raqamli pasport" standarti ham bor. Unda fayl qaysi dasturda yaratilgani va AI ishlatilganmi-yo'qmi yoziladi.

2. Tijorat maqsadida foydalanish. AI yaratgan rasmlarga mualliflik huquqi masalasi dunyoda hali to'liq hal bo'lmagan va mamlakatdan mamlakatga farq qiladi. Rasmni reklama yoki mahsulotda ishlatishdan oldin vositaning foydalanish shartlarini o'qing: ba'zi bepul tariflar tijorat maqsadida foydalanishni cheklaydi.

3. Real odamlarning tasviri. Boshqa odamning yuzi yoki ovozidan uning roziligisiz foydalanmang. Bu axloqqa zid va ko'p hollarda qonunni buzadi. O'zbekistonda ham bunday holatlar bo'lgan: 2025-yil iyunida Senat raisi ishtirokidagi intervyu AI bilan o'zgartirilib, soxta video tarqatilgan, rasmiy idoralar undan ogohlantirgan (Kun.uz).

4. AI yaratganini ochiq ayting. Ijtimoiy tarmoqda AI rasm yoki videoni joylasangiz, buni belgilang. Bu ham halollik, ham ko'p platformalarning qoidasi.

AI yaratgan soxta video va ovozni qanday aniqlash haqida Soxta video, rasm va ovozni qanday aniqlash mumkin? maqolamizda 7 ta oddiy usulni ko'rsatganmiz.

Bu texnologiyalarni kim yaratadi?

AI modellarini o'qitish — katta laboratoriyalarning ishi. Lekin siz har kuni foydalanadigan narsalarni dasturchilar quradi: "rasm yarat" tugmasi bor ilova, natijalar saqlanadigan galereya, millionlab so'rovni ko'taradigan serverlar. Bugun deyarli har bir kompaniya o'z mahsulotiga AI qo'shmoqchi, shuning uchun bu ishni biladigan mutaxassislarga talab katta.

Masalan, FintechHub'ning Python Backend kursida tashqi API va kutubxonalar bilan ishlash alohida o'rgatiladi. Aynan shu ko'nikma bilan dasturchi tayyor AI xizmatini o'z ilovasiga ulay oladi.

Qo'shimcha o'qish uchun:

• AI agentlar nima va ular qanday ishlaydi? — AI qanday qilib mustaqil vazifa bajaradi;
• Frontend dasturlashni noldan o'rganish: yo'l xaritasi va Python Backend: 12 oylik yo'l xaritasi — qayerdan boshlash kerak;
• Dasturlash uchun qanday noutbuk kerak? — o'qishni boshlashdan oldin;
• Qaysi dasturlash kursini tanlash kerak? — yo'nalishni tanlashda yordam.

Xulosa: sehr emas, aniq texnologiya

AI rasm va videoni uch bosqichda yaratadi: avval milliardlab misoldan qonuniyatlarni o'rganadi, keyin so'zlaringizni raqamli "kompas"ga aylantiradi, so'ng tasodifiy shovqinni shu kompas bo'yicha qadamma-qadam tozalab, yangi tasvir hosil qiladi. Video uchun xuddi shu ishni vaqt bo'ylab ham bajaradi. Shuning uchun video ancha qiyin va qimmat.

Bu texnologiyadan foydalanish uchun dasturchi bo'lish shart emas: yaxshi prompt yozishni bilsangiz kifoya. Lekin uni mahsulotga aylantiradigan, millionlab foydalanuvchiga yetkazadigan va xavfsiz qiladigan odamlar — dasturchilar va kiberxavfsizlik mutaxassislari. Ularga talab esa har yili oshmoqda.

AI bilan ishlaydigan ilovalarni o'zingiz yaratishni xohlaysizmi?

Kurslarimizni ko'rish → · Bepul konsultatsiya olish →

Nega ko'pchilik bizni tanlashini Nega aynan FinTechHub akademiyasi? maqolasida o'qing. Yangi maqolalarni o'tkazib yubormaslik uchun Telegram kanalimizga obuna bo'ling.

Eng ko'p beriladigan savollar

Sun'iy intellekt rasmni qanday yaratadi?

AI milliardlab rasm va ularning tavsifidan qonuniyatlarni o'rganadi. Rasm yaratishda u tasodifiy shovqindan boshlab, uni odatda 50–64 bosqichda tozalaydi va har qadamda so'rovingizga mos ravishda sozlaydi. Bu usul diffuziya deb ataladi.

AI internetdagi tayyor rasmlarni ko'chiradimi?

Yo'q, u tayyor rasmni qidirib topmaydi va albom kabi saqlamaydi. U o'rgangan qonuniyatlar asosida har safar yangi rasm yaratadi. Shunga qaramay, mashhur asarlar yoki brendlarga juda o'xshash natija chiqishi mumkin. Shuning uchun tijorat maqsadida foydalanishda ehtiyot bo'ling.

AI video qanday yaratiladi?

Video ham diffuziya orqali yaratiladi, lekin AI uni kadrma-kadr emas, makon va vaqtni birga qamrab olgan kichik "bo'laklar" bilan ishlaydi. Shuning uchun harakat silliq chiqadi. Video bir necha baravar ko'proq hisoblash talab qiladi va hozircha odatda 8–15 soniyalik klip bilan cheklanadi.

Qaysi AI bilan bepul rasm yaratish mumkin?

Google'ning Gemini ilovasida Nano Banana Pro bilan kuniga 3 ta rasm bepul yaratish mumkin. FLUX va Stable Diffusion'ning ba'zi versiyalarini esa o'z kompyuteringizda bepul ishlatsa bo'ladi. Limitlar tez o'zgaradi, rasmiy saytni tekshiring.

AI rasm ekanini qanday bilsa bo'ladi?

Faylni SynthID Detector yoki Content Credentials Verify vositasida tekshiring, rasmni Google Lens orqali qidiring. Lekin muhr faqat insofli kompaniyalar tomonidan qo'yiladi, shuning uchun "muhr topilmadi" degan javob rasm haqiqiy ekanini isbotlamaydi.

OpenAI'ning Sora'si hali ishlaydimi?

Yo'q. Sora ilovasi 2026-yil 26-aprelda yopildi, API'si 24-sentabrda to'xtatildi. Hozir video yaratish uchun Veo 3.1, Kling 3.0, Runway Gen-4.5 va boshqa vositalar mashhur.

Manbalar

• OpenAI — Video generation models as world simulators (15.02.2024)
• KDnuggets — Diffusion and Denoising: Explaining Text-to-Image Generative AI
• Schuhmann va boshq. — LAION-5B: An open large-scale dataset for training next generation image-text models, arXiv (2022)
• Tech Insider — Best AI Image Generator 2026 (yangilangan 17.10.2026)
• Tech Insider — Best AI Video Generator 2026 (yangilangan 11.10.2026)
• The Decoder — OpenAI sets two-stage Sora shutdown (28.03.2026)
• The Decoder — ChatGPT's image generation explodes with 700M creations in first week (03.04.2025)
• Let's Data Science — Google opens SynthID Detector to global public access (oktabr 2026)
• Kun.uz — Authorities warn of deepfake videos (26.06.2025)